Puntstempels op poststukken Nederlands Indie

Franco in Kader op Puntstempels

Hulppostkantoren

met dank aan Paul Bulterman

FRANCO IN KADER

Periode
1-4-1864 tot ongeveer 1866 de postkantoren.

1-4-1864 tot ongeveer 1890 de hulppostkantoren (na 1879 niet alle). (Voor 1-4-1864 omschreven in het boek van W.S. Wolff de Beer.)

Kleur
Zwart: de postkantoren. De hulppostkantoren officieel zwart, maar rood, violet, blauw en groenblauw veel voorkomend, na 1880 voornamelijk zwart (er is echter een blauwe afdruk bekend op een 5 cent cijfer met puntstempel 4 van Batavia. Dat hierop een franco stempel is afgedrukt is al uitzonderlijk, dit zegel is pas in 1890 aan het loket verkocht).

Gebruik
De postkantoren tot ingebruikneming van het halfrondfranco dagtekeningstempel medio 1866. Zij dienden om de frankeerzegels te vernietigen en wel zodanig, dat minstens de helft hiervan op het zegel werd afgedrukt. Naast de frankeerzegel moest in rood het ronde dagtekeningstempel geplaatst worden. Bij uitzondering later dan 1866 gebruikt, op enkele kantoren op franco brieven zonder frankeerzegels.
De hulppostkantoren tot 1890.

Algemene bepaling van 1864, art 72:

'De postzegels op brieven, bestemd voor een postkantoor of die ter verdere expeditie daaraan worden toegezonden, laten de hulpkommiezen onaangeroerd. Zij worden aan het betrokken kantoor toegezonden in denzelfden toestand, als zij uit de bussen zijn gekomen; behoudens de gewone stempeling van achteren met de naam van het hulppostkantoor. '

Uitgezonderd:

'Voor briefwisseling tussen twee hulpkantoren, welke tot elkander in onmiddellijke betrekking staan. '

Dus voor de briefwisseling tussen twee hulpkantoren als voren omschreven, werd het francostempel op de frankeerzegel geplaatst.

Met invoering van het halfrond-franco dagtekeningstempel voor postkantoren in 1866, verviel art. 72 voor de hulpkantoren en plaatsten de hulpkantoren het francostempel op de frankeerzegels voordat de brieven naar het postkantoor werden toegezonden. Op het postkantoor werd op laatstgenoemde brieven over het franco nogmaals de dagtekeningstempel geplaatst, na 1874 werd dat het puntstempel.

1879 tot ongeveer 1890, francostempel wordt niet meer aan alle nieuw geopende hulpkantoren uitgereikt. In deze periode worden frankeerzegels zowel met het franco- als met het naamstempel vernietigd.

Briefkaart van Soekaboemi die het Franco stempel plaatste via Tjiandjoer die het puntstempel 41 plaatste en het dagtekeningstempel 27-1-1876. Aankomststempel Batavia 29-1-1876.