Beknopte geschiedenis Nederlands IndiŽ

1874 - 1893

1874
Een grootscheepse bestuursreorganisatie paste in de tendens naar centralisatie. Kern van dit systeem werd het kabinet van de gouverneur-generaal, de Algemene Secretarie. De Raad van IndiŽ verloor aan invloed.~~~ Een tweede expeditie onder generaal J. van Swieten (1807-1888) veroverde de kraton van Kotaradja waarop de AtjeeŽrs zich terugtrokken in de heuvels. Nederland dacht dat de oorlog hiermee was afgelopen, annexeerde Atjeh en schafte het sultanaat af. Atjeh weigerde zich over te geven en ging over tot een guerrilla-oorlog die vele jaren zou duren. Nadat sultan Mahmud Syah aan cholera was gestorven, benoemden de AtjeeŽrs een kleinzoon van Tuanki Ibrahim tot sultan Ibrahim Mansur Syah. Invoering van de puntstempels.

1875
Mr. J.W. van Lansberge (1830-1905) werd benoemd tot gouverneur-generaal.~~~ De Rotterdamsche Lloyd opende een scheepvaartverbinding met IndiŽ. Er kwam een spoorweg van Surabaya naar Malang. 

1876
Opstand in Halmahera onder Baba Hassan. 

1877
Hamengkubuwono VII besteeg de troon van Jogyakarta.~~~ Pieter Brooshooft (1845-1921) werd hoofdredacteur van het Semarangse dagblad De Locomotief.

1878
Militaire expeditie onder generaal K. van der Heyden (1826-1900) tegen Samalangan op Atjeh.Teuku Di Tiro (1836-1891), een islamitische ulama, leidde de Atjeese guerilla. 

1879
In Japara werd Raden Ajeng Kartini (1879-1904) geboren. Zij was de dochter van de regent van Japara en zette zich in voor educatie van de Javaanse bevolking en in het bijzonder voor de emancipatie van de vrouw. 

1880
Wetsherzieningen gaven het Nederlands bestuur meer macht en maakten een einde aan de feodale rechten en privileges van de adel. Inheemse contractarbeiders, werkzaam op de plantages in de Vorstenlanden en op Sumatra (Deli Maatschappij), werden door hun bazen uitgebuit. Hun positie werd nog meer verzwakt door de 'Koelie Ordonnantie' die planters het recht gaf koelies die zich niet aan hun contract hielden te bestraffen.~~~ De Europese bevolkingsgroep was toegenomen tot 56.600 personen. 

1881
F. 's-Jacob (1822-1901) werd benoemd tot gouverneur-generaal. In de Minahassa kwamen de locale hoofden in dienst van het gouvernement. 

1882
Karangasem en Gianyar op Noord-Bali kwamen onder direct Nederlands bestuur. Bali en Lombok vormden samen ťťn residentschap. Ook de Aru en Tanimbar eilanden kwamen onder Nederlands bestuur.~~~ Militaire expeditie naar Ceram.~~~ Op Borneo werd olie gevonden bij Kutai.~~~ In de grote steden op Java begon de overheid met het aanleggen van gasverlichting, electriciteit en telefoon.~~~ De persoonlijke diensten aan de Pamong Pradja, de zogenaamde pantjendiensten, werden afgeschaft. 

1883
Batakkoning Si Singamangaraja werd verbannen uit zijn land.~~~ De Delische tabaksplanter
A.J. Zijlker kreeg toestemming van de sultan van Langkat om op Noord-Sumatra olieproefboringen te doen~~~. Op Java en Sumatra werd het spoorwegnet uitgebreid.~~~ Bij een uitbarsting van de Krakatau kwamen in Java en de Lampungs circa 36.000 mensen om. 

1884
O. van Rees (1823-1892) werd benoemd tot gouverneur-generaal. Deli kwam onder Nederlands bestuur.~~~ De dalende suikerprijs leidde tot een ernstige economische crisis. Suikerplanters konden hun financiŽle verplichtingen niet nakomen en sleepten de banken in hun ondergang mee.~~~De oorlog in Atjeh verhevigde. Het leger bouwde een geconcentreerde linie van 16 forten dicht rond Kotaradja om de guerrilla's uit het binnenland tegen te houden.~~~ Telegraaf-, telefoon- en postdiensten werden door het gouvernement gebundeld in de PTT.

1885
Madura kwam onder Nederlands bestuur. ~~~ Op Sumatra vond het eerste wetenschappelijke onderzoek naar de aanwezigheid van olie plaats.

1886
In Tjilatjap, Padang en Belawan (Deli) werden havenprojecten opgestart. 

1887
De sultans van Madura fungeerden nog slechts als regent.~~~ Door de economische crisis en de kosten van de oorlog kwam er een einde aan de stroom Indische baten. 

1888
Mr. C.H. Pijnacker Hordijk (1847-1908) werd gouverneur-generaal. Noord Borneo (Serawak) werd een Brits protectoraat.~~~De Nederlandse resident van Surakarta nam het financieel beheer over van de Mangkunegara. Uit Venezuela werden cacaoplanten geÔmporteerd die, gekruist met een andere variŽteit, goed aansloegen waarna aanplant op grote schaal mogelijk werd.~~~ De journalist Pieter Brooshooft stuurde een open brief aan 12 vooraanstaande Nederlanders waarin hij wees op de heilloze gevolgen van het liberale bestuur voor de inheemse bevolking. Brooshooft maakte deel uit van een groep idealisten die de 'ethische koers' volgde en de regering op haar verantwoordelijkheid wees om in ruil voor alle rijkdommen uit IndiŽ het welzijn van de inheemse bevolking te bevorderen en te zorgen voor goed onderwijs. Aardbeving op Bali. 

1889
De socialist Domela Nieuwenhuys (1846-1919) pleitte ervoor aan IndiŽ een bedrag van 850 miljoen gulden terug te geven. Voorts stelde hij een beleid voor dat zo snel mogelijk tot onafhankelijkheid zou leiden.~~~ Op Noord-Celebes werd goud gevonden. Het gouvernement reageerde hierop met het instellen van direct bestuur in Gorontalo en het sluiten van economische verdragen met lokale vorsten. 

1890
A.J. Zijlker richtte de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot Exploitatie van Petroleumbronnen in Nederlands-IndiŽ op (Koninklijke Olie, later Shell).~~~ Militaire expeditie naar Flores ter bescherming van een onderzoek naar tinwinning.  

1891
De eerste contractarbeiders uit Java vertrokken naar Suriname.~~~ Na beŽindiging van de overeenkomst met de Engelse NISM ging de nieuwopgerichte Koninklijke Pakketvaart Maatschappij (KPM) passagiers en goederen vervoeren in de archipel. In samenwerking met het gouvernement zette de KPM haar schepen tevens in voor troepenvervoer.  

1892
Nederland vestigde zich opnieuw in westelijk Nieuw-Guinea.~~~ De 'Koninklijke' kreeg haar eerste olieput in bedrijf op de grens van Langkat en Atjeh.

1893
Jhr. C.H.
A. van der Wijck (1840-1914) werd benoemd tot gouverneur-generaal. In Surakarta kwam Pakubuwono X op de troon.~~~ De haven van Tandjong Priok werd operationeel. Afschaffing van de puntstempels en invoering van de vierkantstempels.