DutchEnglishFrenchGerman

Betekenis plaatsnamen

Betekenis plaatsnamen van de Nederlandse puntstempels

Dit overzicht geeft beknopt informatie over de betekenis en/of herkomst van de namen van de steden en dorpen waarvoor puntstempels zijn uitgebracht. Ook wordt chronologisch de ontwikkeling van de namen in de loop der tijden vermeld, voorafgegaan door een vroegste jaartal waarvan een benaming bekend is.

De informatie is ontleend aan diverse bronnen, waar de nieuwsgierige lezer zich uitgebreider en nauwkeuriger kan verdiepen. Deze bronnen zijn m.n. :

– Het plaatsnamenboek van Gerald van Berkel en Kees Samplonius (ISBN 90 26943210).
– Nederlandse plaatsnamen, herkomst en historie van dezelfde schrijvers (ISBN 978 90 2742097 8).
– Wikipedia (nl.wikipedia.org/naam plaats)

Bij de beschrijvingen is hier en daar weleens de vrijheid genomen iets van een eigen interpretatie mee te nemen. Het overzicht pretendeert wat weetjes te geven en misschien ook meer interesse te wekken en daarmee het verzamelen van puntstempels meer betekenis en plezier te geven.

Tenslotte nog wat algemene betekenissen van achtervoegsels van namen *:

– aa of ee als achtervoegsel duiden op water
– heem, heim, hem, um, em, zaal, sel(e), werd en wijk duiden op een nederzetting
– koop, rode/rade of veen duiden op ontginningsnamen

*) ontleend aan gegevens van prof. D.P. Blok

1 Alkmaar (1000 Almere, Alcmere, Alcmair)
Modderig meer
2 Almelo (1157 Almelo, Almeloe)
Olmenbos
3 Alphen (918 Albanianis, Alfna)
Verband met waternaam
4 Amersfoort  (1028 Amersfoirde, Amersforden)
Doorwaadbare plaats in de Amer
5 Amsterdam  (Amstelredam, Amestelredam)
Dam in de Amstel
6 Apeldoorn  (792 Appoldro, Appeldern)
Bij de appelbomen
7 Appingedam  (1253 Appengadomme, in Damme, In Appinge, Appinggadamme)
Dam van de bewoners langs de Appe of Apt (rivier, stroom)
8 Arnhem (893 Arneym, Arnheim, Arnheym)
Woonplaats (heem) van Arno
9 Assen  (1267 Ascen, Azcen)
Onbekend; houthakker, es?
10 Bergen op Zoom  (1000 Bergon, Berga, Berghen super Zoem, Bergen op den Zoem)
Hoge rand langs de diluviale afzettingen
11 Beverwijk   (918 Beverhem, Bevorhem, Agathenkiricha, Wijc, Beverwijc)
Bever (diersoort) en wijk (woonplaats m.n. aan de kust)
12 Bolsward    (1038 Bodliswert,Bodelswerde, Bodleswaerd, to Bolzwert, Boelswert)
Wierde (terp) van Bodil (persoonsnaam)
13 Zaltbommel  (850 Bomela, Bomele, Bomilo, Bumele, Sautbomel, Saltbommel)
Bommel, boombos. Zalt, naar handel in zeeuws zout
14 Boxmeer   (1076 Mere/a, Boxmere)
Bok (persoonsnaam) en meer (mark, grensgebied)
15 Boxtel  (1108 Buchestelle, Bocstella, Bucstel, Boecstel, Boucstele, Bouxstele)
Verblijfplaats (stella) bij beuk of bocht
16 Breda  (1159 Breda)
De brede Aa (water)
17 Breskens    (1573 Breskyn, Breiske)
Onduidelijk; mogelijk naar een soort dijkbescherming (britse)
18 Brielle  (1257 Briele, ten Briele, den Briel)
Omheind grasland met geboomte
19 Brummen    (794 Brimnu(m), Brummen, Bremmenen)
Bewoners bij de oever, rand (brim)
20 Culemborg  (1281 Kulenburg, castrum dictum Culenburgh, -borch, Culenborgh,
Colemborch, Culemborch)
Burcht bij een wiel, kolk
21 Delfshaven  (1400 Delfschehave)
Bewoning bij de haven (aan de Maas)  aan de monding van het naar Delft gegraven kanaal
21 Emmen (1139 in Emne, Emne, Empne, Emmene)
Onduidelijk; vlakte, water Eem?
22 Delft  (1130 de Delf, Delf)
Gegraven water(gang)
23 Delfzijl  (1303 Delfzilen, de Delsilum, Delfsijl)
Sluizen in de Delf (Damsterdiep)
24 Deventer    (840 Dauentre, Deuentre, Dauentria, Devendre)
Vermoedelijk prehistorische waternaam
25 Dirksland    (1280 Diederixland, Dierixland, Dircslant)
Land van Diederik
25 s-Graveland  (1245 Gravelant)
Gegraven waterloop
26 Doesburg  (1025 Dusburg, Dosburg, Doesborg)
Vermoedelijk burcht/sterkte in struikgewas
27 Doetinchem  (838 Ductinghem, Duttinghem, Duttinche(i)m, Dutthekem, Doetekem)
Woonplaats van lieden van Dutto (persoonsnaam)
28 Dokkum  (802 Tochingen, Dockinga(m), Tochkingen, Doccinga, Dockum)
Bij de lieden van Dokko (persoonsnaam)
29 Dordrecht  (1151 Thuredrith, Thuredrech, Durdreth)
Doortocht (van Merwede naar Dubbel)
30 Dragten (1460 Zuuderdracht, 1579 Noorderdrachten, Suiderdrachten)
Water de Dracht
31 Driebergen  (1159 Thriberge(n), Drieberghe, Drybergen)
Drie verhogingen in het landschap
32 Edam  (1357 Edam, Yedamme, Dam)
Dam in de Ee
33 Eindhoven  (1232 Endehoven, Endoven, Eyndhoven)
Samenstelling van einde/laatste en hoeve (boerderij)
34 Elburg  (1025 Helberga, Elborg, Helborgh, ter Elborch, die borgch ter Elburg)
Mogelijk een hoger gelegen stuk grond
35 Enkhuizen  (1312 Enchusem, Enghusen)
Mogelijk bewoning bij een weide
36 Enschede  (1118 Aneschedhe, Anneschethe, Entschede)
Waterscheiding
37 Franeker   (1085 Fronakre, Froncker, Fronsckere, Vroenackere, Vranekere)
Koninklijke resp. gravelijke akker
38 Geertruidenberg  (1213 Mons Sancte Gertrudis, Sinte Gheerdenbergen, tsente Geertruydenberghe)
Hoogte, terreinverheffing genoemd naar Heilige Gertrude
39 Goes  (1216 Gous, Goes)
Oude waternaam, Gus(aha), krachtig stromendwater
40 Goor  (1027 Gore, de Gore, Goer, Ghore)
Moerassige bosgrond
41 Gorinchem (1205 Gurinchem, Gornichem) uitspraak: Gorkum
Woonstede bij zompigland of waterpoel
42 Gouda  (1143 Golda, Goude)
Goudkleurig water, Gouwe
43 Grave  (1294 Grave, Gravia)
Gegraven waterloop
44 s-Gravenhage  (1242 Haga, Hagen)
Omhaagd gebied van de graaf
45 Groningen  (1027 Groniggea, Groninga, Groningi, Gronigon)
Bij de lieden van Groni (persoonsnaam)
46 Haarlem  (918 Haralem, Harleim, Harlehem)
Woonstede op zandige rug
47 Haarlemmermeer
Meer bij Haarlem
48 Harderwijk  (1231 Harderewich, Herderewich, Harderwyc, Herderwick)
Vestigingsplaats (wijk) van een herder
49 Harlingen    (1232 Herlinge, Harlinge, Harns, Herlenze, Harnze)
Bij de lieden van Harilo (persoonsnaam)
50 Hattem  (800 Hatheim, Hatheym, Hathem)
Woonplaats (heim, heem) van de Hatten (Hattuarii)
51 Heerenveen  (1579 streek: Sheerenfeen, Friese Haagje)
Naar de heeren Dekema, Cuyk en Foeyts die ter plekke hoogveengronden aankochten)
52 Heerlen  ( 300 Coriouallum, Coriouallio, Herle, de Herlo)
Keltische naam; mogelijk sterkte of kleine zanderige heuvelrug
53 Den Helder  (1577 de Helderbuyert, Helder, de Helder)
Mogelijk: buurt/bewoning van laag/waterland
54 Hellevoetsluis  (1210 Helleuothe, Helvoet, Helvoeten, Helvoet Sluys)
Mogelijk: laag land bij sluis of waternaam Helle
55 Helmond (1108 Helmund, Helmont)
Sterkte in gelegen in een lage streek
56 Hengelo  (1381 grote en luttijcke Hengelo, Magnum, Parvum Hengelo, Hengheloe, Hengello)
Bosje met omheining
57 s-Hertogenbosch (1222 de Orthen cum Busscho, Buscho ducis, ‘sHertogenbosche)
Bos van de hertogen (van Brabant)
58 Heusden  (1108 Hysdene, Hosden, Huseden, Avdehosdinne, Huesden)
Toevluchtsoord
59 Hilversum  (1305 Hilfersem, Hilfercem, Hilversom, Hilvertsem)
Woonstede van Hilfert (persoonsnaam)
60 Hoogeveen  (1634 Nie Echten, Hoog Echten, Echtens Hogeveen, het Hogeveen)
Boven de waterspiegel liggend veen
61 Hoogezand  (1613 hooge sant, in ‘t Hooge Sandt, Hogesant)
Zandige hoogte
62 Hoorn  (1298 Hoerne, Horne, Hoirn)
Hoek of bocht in de dijk
63 Hulst  (1108 Hulst)
Plek waar hulst groeit
64 Kampen  (1227 apud Campis, de Campen, van Campen)
Door wallen, heggen of greppels omgeven/afgesloten stuk land
65 Koevorden  (1141 falsum?, Cuuorde, Koiforde, Cuforde, Covorde, Koevorde, Coevorden)
Uitspraak: Koveren
Doorwaadbare plaats (voorde) voor koeien
66 Leerdam  (1265 Lerdamme, Lederdam)
Dam door de Leda/Leede (gegraven waterloop)
67 Leeuwarden  (1038 LIVNVERO (op munt), Lienward, Linuard, Lijwart, Liuwart, Liuwerth)
Hoogte (wierde) van Lino ? (persoonsnaam)
68 Leiden  (1143 Leithen, de Ledene)
Waterloop (lede)
69 De Lemmer  (1309 in de Lemmer, totten Lemmers toe, die Lemmer, in dae Lyaemmer, Liam(m)er)
Mogelijk: Lenne-meer, meer waarin de Linde uitmondt
70 Loenen  (953 Lona)
Waarschijnlijk oude (modderige?) waternaam
71 Maarssen    (918 Marsna, Marsnen, Marsen)
Mogelijk: stromende waterloop
72 Maassluis    (1391 Maselandersluys, Maeslantse Sluys)
Sluis (van/naar de Maas) van Maasland
73 Maastricht  (535 Traiecto, ad Treiectinsem urbem, Traiecta, Masetrieth, Masetreth, Masetrith)
Overgang/veer in de Maas
74 Medemblik  (914 Medemolaca, Medenblic, Medemleke, Medenbliec)
Middelste waterloop
75 Meppel  (1141 Meppele, apud Mappele, Mepplo, Meppelen, to Meppell) uitspraak: Möppelt
Onduidelijk, mogelijk verband houdende met Ahorn (boomsoort)
76 Middelburg  (1102 Mittelburgenses, Middelburg, Middelberg)
Middelste burcht (tussen Soeburg en Domburg)
77 Monnikendam  (1288 Monnickendam, Monekiindamme, Monekedam)
Waterkering/dam van de (norbetijner) monniken
78 Naarden (950 an Naruthi, Narden, Naerden)
Eng/nauw
79 Terneuzen  (1250 de Nose, Terneuse)
Puntig uitstekend buitendijks land
80 Noordwijk  (889 Nordcha, Northgo, Nordeka, Noortick)
Noordelijk gelegen gebied (gouw) boven Rijnmonding (t.o.v. de noordgrens van het Frankische rijk
81 Nijkerk  (1333 Nyenkercke, van der Nierkiercken, Nyekerc, Nykerck) uitspraak: niekerk, nijkerk
De nieuwe kerk
82 Nijmegen  (98 [ULPI]A NOVI[OMAGI], Nouiomagi, Niumagi, Neomage, Nimagna, Numegen, Nymegen)
Nieuwe markt
83 Oldenzaal  (893 Aldenselen, Aldensele, de Oldenzeel, Aldensela, Oldenzale)
Oude woonruimte
84 Onderdendam  (1252 ulderna domme, to Onderndamme, Onderdendam)
Ondzeker; Dam in het Onland (drassig land) of dam van de familie Ullerma
85 Oosterhout  (815 Ostorol, Osterholt, Oestrout, Oesterhout)
Oostelijk van hoogopgaand bos (Den Hout)
86 Oud-Beijerland  (1573 Beyerlandt, Out Beyerlandt)
Oude polder (ter onderscheiding van nieuwe)  vernoemd naar Sabina van Beieren
87 Oudenbosch  (1275 Baerlebossche, Oudenbossche, Vetusbuscum)
Het oude bos (ontginning, eerst Baerlebosch, ter onderscheiding van Nieuwenbosch)
88 Oudewater  (1239 Oudewater, Heldwater, tOudewatre, Ouwatere)
Oude waterloop (ter onderscheining nieuwe)
89 Purmerend  (1342 Purmerende, Purmereynde, Purmerent)
Einde van de Purmer (poldernaam, oorspronkelijk waternaam)
90 Roermond  (1150 de Ruremonde, Roremunt, Ruregemunde, Roremonde)
Monding van de Roer
91 Rotterdam  (1281 Rotterdam ter haluer Rotte, Rotterdamme)
Dam in de Rotte (bij de Maas)
92 Roosendaal  (1150 Havixdonc, Rosendale, conventus de Valle Rosarum, Rosendale)
Onzeker, mogelijk dal waar rozen in groeiden, donc verwijs naar Zandhoogte en Havike (persoonsnaam)
93 Sas van Gent  (1583 t Zas van Gendt) uitspraak: het sas
Schutsluis, of hierbij liggende sluiskolk in het kanaal van/naar Gendt
94 Schagen (1090 Scagha, Scagon, Scagen, Scaghen)
Bij het bos(je)
95 Schiedam  (1264 Novum Sciedammum, Nuwen Sciedamme, Sciedamme)
Dam in de Schie
96 Schoonhoven  (1247 Sconhouen, ‘tScoenhoven, Schonehoue)
Schone (vrij van onkruid) hoeve (boerderij)
97 Sittard  (1157 apud Siter, de Sithert, Zittaert, Sittaert)
Mogelijk: bergflank
98 Sluis  (1241 Leclusa, Sluse, Sluus)
Sluis (excludo: buitensluiten)
99 Sneek  (1296 Snek, van Snake, Sneek, van der Sneek, Snitze)
Spits toelopend land(tong)
100 Steenbergen  (1267 Stenberghe, Steenberghen, Steembergen, Stenberghen, Stienberghe)
Zandige verhoging in venig gebied
101 Steenwijk  (1141 Steenwijc, Stenwic, Steenwic, Stenwyc, de Steynwik)
Wijk (nederzetting) en steen, mogelijk vanwege vondst en/of hergebruik van steen.
102 Terborgh  (1311 Burch, ter Borch, Terborch, Hof Ter-Borg)
Burcht, naar het castellum Wische
103 Texel  (750 pagus Tyesle, Thesla) uitspraak: Tessel of Teksel
Naar de Friese gouw Texla (zuidland, toen nog geen eiland
104 Tholen  (1261 Tholle, Tolne, Tolen)
Tolhuis
105 Tiel  (850 Dioli, Tiale, de Tyela)
Mogelijk bouwland of geboomte, struikgewas
106 Tilburg  (709 Tilliburgis, Tilborg, Tilburch)
Omheind nieuw verworven land
107 Utrecht  (300 Traiecto, Uttrecht, Ulturius Traiectum)
Oversteek
108 Vaals  (1041 Vals, Uals, Vails, Valis)
Dal, mogelijk wijngaard tegen de helling
109 Veendam  (1655 Veendam)
Dam in het veen
110 Veenendaal  (1394 Blafferts veen, Veenlo, Vendel, Vennendael, Veenllandtdael)
Dal ontstaan uit uitgegraven veen
111 Veghel  (1200 in Vehchele, villa de Vegghele, Vechle)
Mogelijk varkensbos of misschien -bos
112 Velp  (800 in uilla Pheleppe, in Willepe, de Vellepe, Velpe, Velp)
Waternaam
113 Venlo  (100 Uennelon, Venla, in Venle, Veenlo)
Bos met ven
114 Vianen  (1270 Vyanen)
Weg, genoemd naar Vienne (Fr.)
115 Vlaardingen  (1018 Flardinges, Flardingun, Flardinge, Vlaerdinghen) uitpraak: vleering
Onduidelijk, mogelijk onregelmatige rafelige strook
116 Vlissingen  (1235 Vlissinghe)
Bij de mensen van Flisso (persoonsnaam)
117 Waalwijk  (1200 Walwic, Walewic, Walewich, Walewyc, Waelwyc)
Nederzetting bij een waal, kolk
118 Wageningen  (1125 apud Wachoningon, de Wagenunge, Wageninge, Neowageningen, Wagenunge)
Bij de mensen van Wagano (persoonsnaam)
119 Weert  (1062 in villa Werta, de Werd, In Wertha, Weirta, de Weerth)
Mogelijk: waard, land omsloten door rivieren
120 Weesp  (1131 Wesapa, Wisepe, Wesepe)
Waarschijnlijk: stromend water
121 Willemstad  (1639 Willemstat)
Stad vernoemd naar Willem I
122 Winschoten  (1200 Winsewida, van Wynschote, to Wynschoten, de Wynschotten)
Kleine boerderij (kote) van Windo (persoonsnaam)
123 Winterswijk  (1000 Wintereswick, Winethereswick, Winethereswik, Wintersuic) uitspraak: wenters
Woonplaats van Winter (persoonsnaam)
124 Woerden  (786 Wirda, Wurdin, Worthen, Wourden)
Omheind gebied
125 Wormerveer  (1575 Wormerveer)
Overzetplaats (veer) over de Zaan
126 Woudrichem  (900 Walderinghe(m), Waldrichem, Woldrichem, Woudrikem)
Huis/woonstede van de nakomelingen van Walter
127 Wijk bij Duurstede  (600 Dorestad, Dorsteti, nunc autem Wik nominata, Wijc, Wijck tot Duerstede,
Wijc te Duurste)
Nederzetting (wijk), mogelijk bij een castellum
128 Zaandam  (1214 in Sadne, die Zaende, Zaenderdam)  uitspraak: sendam
Dam in de Zaan
129 Zeist  (838 Seist, Seiste)
Onduidelijk
130 Zevenaar  (1047 Subenhara, Subenhari, Sevenharen, Sivenharen, Sovenharen, Siuenar,
in Seuener, in Zeuener)
Onduidelijk, mogelijk samenstelling van persoonsnaam (Suppo/Tyde Zuben) en zandige heuvelrug (hara)
131 Zevenbergen  (1287 Zeuenberge, Zevenberghen)
Zeven hoogtes/bergen
132 Zierikzee  (1156 Siricasha, Sirikese, Zierikshe, Zierixzee)
Samenstelling van Siric (persoonsnaam) en water
133 Zutphen  (1101 Suphem/Sutpheni, Suotfene,Sutuene, Sutfenna, Sutphania, Sutfenne)
Zuidelijk gelegen veen
134 Zwartsluis  (1398 der Swarte Sluys, van den Zwartensluis, De Swarte Sluse)
Sluis tussen het Zwarte water en Meppelerdiep
135 Zwolle  (1129 Swolle, in Suollis, Zwoll)
Hoogte in het landschap
136 Amsterd.-Emmerik  treintraject
Dam in Amstel – Emmerik: samenstelling van groot en machtig
137 Arnhem-Oldenzaal  treintraject
Woonplaats (heem) van Arno (persoonsnaam) – oude woning/zaal
138 Moerdijk-Antwerpen  treintraject
Moerdijk; buitendijks moer(zoutwinning)gebied binnen een ringdijk ter bescherming
Antwerpen; ‘aanwerp’ of ‘Anoverpis’, een kaap in de Schelde waarop de stad ontstond,
ter hoogte van het Steen.
139 Asten  (1202 Astene, de Hastene, Ascen)
Onduidelijk; mogelijk een opslagplaats van hout
140 Laren  (1341 Lare, Laer)
Intensief benut bos
141 Utrecht – Zwolle  treintraject
Zie 107 en 135
142 Abcoude  (1186 Abbenkewolde, Abbecenwalde, Abcwoude, Abicwoude, Apcoude) uitspraak: abkou
Woud, moerasbos van Abbeke (persoonsnaam)
143 Montfoort  (1204 Munfort, Montfort)
Sterke burcht
144 Bruinisse  (1481 Brunesse)
Stinkende/modderig in het water uitstekend stuk land (nisse, nes)
145 Egmond aan Zee  (1514 Egmondt up tzee, Egmont op zee)
Waarschijnlijk: naar de aan zee gelegen monding van de Egge?
146 Lichtenvoorde  (1312 Lichtenuorde)
Heldere doorwaadbare plaats
147 Kamp bij Laren
Interneringskamp, zie verder 140
148 Bergum  (1297 Berchem, Berghum, Berghem, toe Birghum) thans Bergum
Heuvel, hoogte met nederzetting (heem, heim)
149 Haaksbergen  (1188 Hockesberghe, Huckkesberghe, Houcesberghe, Hakesberg,
Hokesberge, Haaxbergen)
uitspraak: hoksebarg; Heuvel, hoogte van Hokka (persoonsnaam)
150 Valkenswaard  (1200 de Wederde, Wedert, de Waerde, Wedert, Verkensweerd, Valkenswaart)
Oorspronkelijk: aan het water liggend land (waard), nadien ook naar aldaar gevestigd valkeniersbedrijf
151 Oisterwijk  (>1167 Hosteruuic, Oesterwijc, Ostruic)
Oostelijk gelegen nederzetting
152 Scheveningen  (1280 Sceveninghe, Sceveninghen, op den dorpe van tSceveninge)
Nazaten of lieden van Sceve (persoonsnaam)
153 Oss  (1069 Os, Osse)
Onduidelijk, mogelijk oude waternaam
154 Bodegraven  (1480 Boegraven, Boograven)
Mogelijk: gegraven waterloop van Bode (persoonsnaam)
155 Kamp bij Zeist (1804)
Militair kamp bij Zeist (en deels Soest), zie verder 129
155 Kamp bij Wiesselerveld  (Wiesel: 1337 Wiessel, Wysel, Wissel, Wyssell)
Wiesel: samenstelling van weide en bos
Militair kamp (ca 1865) bij Wiesel (weide en bosgebied met deels nog heide)
155 Kamp de Bilt  (1916 het kamp de Bilt)
Militair kamp bij de Bilt (zie 241) tussen 1916 en 1919
156 Zwijndrecht  (1028 Zwindrecht(wet), Suindrecht, Zwidrecht alias ‘tFeer)
Doorwaadbare plaats in geul of kreek (swin)
157 Boskoop  (1222 Buckescop, Bockicope, Boescoe)
Veenontginning van Bucke of Bocke (persoonsnaam)
158 De Rijp  (1346 Ripe, Ryp)
Oeverkant
159 Kamp bij Rijen  (1831)
Militair kamp bij Rijen (stroom, beek)
159 Kamp bij Milligen  (1860)
Militair kamp (om paarden te beleren) bij (Nieuw) Milligen
Millingen: nederzetting van Millo (persoonsnaam)
160 Sliedrecht  (1203 Overslydrecht, Ouverslydrecht, Slidrecht)
Veer, doorwaadbare plaats in Sli (oude waternaam)
161 Rijssen  (1188 Risnen, Ryssen, Rysum, Rysne(n), Rijssen)
Herkomst onbekend
162 Voorschoten  (918 Forschate, Vorscot, te Voirschoter marct)
Beboste hoek zandgrond uitspringend in lager gelegen Voor (waternaam)
163 Workum  (1327 Waldricheim, Wold(e)richem, Waerkum, Worckum)
Woonplaats van (de lieden van) Waldrik (persoonsnaam
164 Makkum  (944 Maggenheim, Mackengum, Mackinge, Mackum, Makkum)
Woonplaats van Maggo of Makko (persoonsnaam)
165 Joure  (1250 Jeure, op ter Heuwera, Joure, vp de Jouwer, opper Hjouwera)
Waarschijnlijk een archaïsche waternaam
166 Ginneken  (1246 Ghinneken, Ginneke, Ginneken)
Mogelijk vroegere samenvloeiing
167 Druten  (1076 Drutena, Truthene, Droten, de Drueten)
Mogelijk hoogte en/of smalle doorgang
168 Rhenen  (855 Hreni, Renim, Rene)
Mogelijk nederzetting aan de Rijn
169 Sappemeer  1642 Grootte Meer of Sappemeer, Sap meer, Sapmeer) uitspraak: sapmeer
(Veen)plas in samenhang met sap, sijpelen
170 Kaatsheuvel  (1312 Kets, Kaets, Kesthovel, Katzhoevel) uitspraak: kets
Veldweg op een hoogte
171 Wijhe  (960 in villa Wie, Wie, Wye, Weije, Wyhe) uitspraak: wië
Heidens heiligdom
172 Barneveld  (1174 Barnevelde, Bernevelde, Berneuelt, Barnevelt)
Mogelijk veld bij vroeger buurtschap Barn (plaats in een bos waar alles is weggehakt)
173 Gorredijk  (1672 Gorredijk, de Gorredijk)
Dijk bij laagland, broek (goor)
174 Delden  (1036 Thelden, Dhelden, Delden)
Mogelijk kleine laagte
175 Stadskanaal  (1858 Nieuw-Stads-Kanaal)  uitspraak: stadskenoal, ‘t kanoal
Veenkolonie aan het kanaal van de stad Groningen
176 Geldrop  (1302 Gheldorp)
Kleine nederzetting (dorp) in onvruchtbaar land
177 Baarn  (1308 Barne, Beerne, Baerne)
Duidt op branden, mogelijk veld waar men brandstof (veen, heide) vanaf haalde,
178 Klundert  (1537 die Clunder, Clundert)
Mogelijk naar kont veen of turf
179 Oosterbeek  (834 Ostarbac, in Ostarbac, de Ostarbeke, de Oesterbeke, in Ost(er)beke, Oesterbeec
Oostelijke beek
180 Blokzijl  (1375 Groote Zijl, Groote Zyl by Blockes huis, Bluckzijl, Bloxiel)  uitspraak: bloksiel
Samenstelling van blok (balk) en uitwateringssluis (zijl) en/of woonplaats van Block (persoonsnaam)
181 Wolvega  (1320 Wluegho, Wolvegae, Vuluega, Woluegae)  uitspraak: wolvege
Dorp (ga), nederzetting) van Wolf (persoonsnaam)
182 s-Gravenzande  (1200 Harena comitis, Arena sive vulgariter Zande, Gravenzande, ‘sGravensande)
Zandplaat van de graaf (van Holland)
183 Mijdrecht  (Midreth, Midrecht, Myert, Miert)
Veer, doorwaadbare plaats door de Mije
184 Oude Pekela  (1660 Nieu dorp, De Peekel A, Oude- of Beneden-Pekel-A)  uitspraak: beneednpekel 
Mogelijk moerasriet (peke) en water (Aa)
185 Balk  (1491 toe balc, toe Balka, Balck)
Een houten balk als vast bruggetje
186 Dedemsvaart  (1809 Dedemsvaart)
Kanaal, vaart gegraven door baron van Dedem
187 Elst  (726 Heliste, Elste, de Elst)
Mogelijk heiligdom of woning
188 IJmuiden  (1899 IJmuiden)
Uitmonding van het IJ
189 Smilde  (1792 Smilde, (de) Smilde
Mogelijk onvruchtbaar land, veengras
190 Lochem  (1059 decimam Lochemensem, Lochem, Lochhem)
Onduidelijk; lelieachtige plant, gat, opening (?) en woonplaats (heem)
191 Scheemda  (1250 de Senieda, in Scheemda, vander Schemede, Sceempte, ijn die Schemda)
uitspraak: scheemte
Onduidelijk; weide bij vonder of weide bij de plaats Scheme?
192 Nieuwe Pekela  (1781 De Nieuwe of Boven Pekel (A))  uitsptaak: boovmpekel
Opdeling van de kolonie De Pekela (oud en nieuw), zie ook 184
193 Venraay  (1220 de Rode, Rodhe, Venrode, Venraed, Venray)
Samenstelling van klein meertje en gerooid bos
194 Raamsdonk  (1253 Ramesdunc, Raemsdonc)
Zandige hoogte in veengebied (donk) waar daslook groeide of een persoonsnaam (Rame)
195 Gemert  (1076 Gamerthe, Gemerthe, Gemerte, Ghemert)
Plas, afgesloten zijriviertje
196 Gennep  (1249 Ghennepe, Gennepe)
Nederzetting bij helder water
197 Dongen  (1287 ten Donghene, Dongen)
Naar de riviernaam Dongen (mogelijk van donk(en))
198 Olst  (947 Holsto, apud Olst, Oelste, Olst)
Mogelijk naar boomnaam hulst
199 Alblasserdam  (1328 Alblaserdamme)
Dam, waterkering in het water Alblas
200 Katwijk aan Zee  (1398 Catwyc op ter Zee)
Kat is onduidelijk, kade, kat (?) en nederzetting (wijk)
201 Winkel  (1289 Winckele, Winckel, Winkel)
Ingesloten (hoek) stuk land
202 Meersen  (847 Marsna, ad Marsanam, Mersenam, Marsenen, Smarnam, de Mersene, Mersen)
Aan de moerassige beek
203 Epe  (1176 de Ape, Eep, Ep, Epe, Eepe)
Rivier, stroom
204 Wildervank  (1649 de Wildervanck, Wildervanks huis, Wildervangh, Wildervanck)
De in bezit genomen heide
205 IJsselstein  (1279 Yselsteyne, Ycelsteyne, Steyne)
Burcht aan de IJssel
206 Nijverdal  (‘n Eversbarg, Nijverdal)
Nijver dal, vanwege oprichting fabriek in 1836
207 IJzendijke  (1127 Isendica, Isendic, Ysendic) 
Samenstelling Dijk en Iso of Ise (persoonsnaam)
208 Ootmarsum  (850 Othermarsum, Otmerschem, Oetmersen, Otmaersen, Otmarsum)
Woonplaats van Othmar (persoonsnaam)
209 Zandvoort  (1105 Santfort, Zandvorde, tSantvoirden)
Waarschijnlijk droge weg door (voorde) nat gebied
210 Overveen  (1317 Tetrode, Overveen)
Gerooid bos (Tetrode), aan de overkant van veenweiden
211 Warmond  (918 Warmelde, Warmunde)
Watermonding
212 St.Oedenrode  (1150 Rodae, Rodae S. Odae, Rode Sancte Ode, Sint Oeyenrode)   
Gerooide plek in os gewijd aan de Heilige Roda
213 Ommen  (1133de Vmme, Ummen, in Umme, Ommen)
Herkomst en betekenis onbekend
214 Princenhage  (1198 Haga, Haghe onder Nassow, Prince Hage)
Afgesloten jachtgebied, later van de prins
215 Waspik  (1299 Waspic, Waspyc, Waspike)
Moerasachtig (waes) in water uitstekend landstuk (spijk)
216 Vught  (1028 Fughte, Vucht)
Laag nat gebied
217 Voorburg  (121 Forum Hadriani, Foreburg, Vorburg, Voorborch)
Markt van Hadrianus (keizer), Burcht aan de Voor (waternaam)
218 Valkenburg  (de castello de Falcomonte, Mons Falconis, Falkenburg)
Samenstelling valk of Falco (vogel, persoonsnaam) en burcht of berg
219 Renkum  (970 Redincghem, Radengheim, Ratincheim, Radenkem, Rencom)
Woonplaats van de lieden van Rado (persoonsnaam)
220 Groenlo  (1188 Gronlo, de Grunlo, Groenloe, Grolloe, Grol)  uitspraak: grol
Het groene bos
221 Lobith  (1222 Lobedhe, Lobedde, Lobeth, Loebede, Lobith)
Moeilijk te verklaren
222 Terschelling  (1000 Wicsele, Wexalia, Wexel, Wuxalioe, Schellinghe, aan die Scellinghe,
die Scellinghe, der Scellinge)
Scheiding, grens (skillinge)
223 Koog-Zaandijk  (1561 upte Koech, Kooch, De Coogh – 1745 Saendyck) uitspraak: sendaik
Buitendijks land dat met een punt (koog) in de Zaan (rivier) stak en dijk aan Zaan
224 Amerongen  (1150 Amerungon, Amerunga, Ameronge)
Mogelijk, bij bewoners van (de) Amer (waternaam)
225 Aalten  (828 Aladna, in Alethnin, Aladon, Alethim, Alethen, Aelten)
Moeilijk te verklaren, mogelijk in verband met boomnaam abeel of vuur, brand
226 Lekkerkerk  (1331 Leckerkerke, Leckerc-ambocht)
Kerk van bewoners aan de Lek
227 Doorn  (918 Thorhem, Thornen, Dorn)
Waarschijnlijk woonplaats bij doornstruiken
228 Cuyk  (365 Ceuclum, Kuic)
Kromming (in de rivier) of nederzettingsnaam uit persoonsnaam
229 Hardinxveld  (1105 Herdingfelde, Hardingfelde, Hardinveldt, Herdinxvelt)
Veld (onontgonnen terrein) van lieden van Herdo of Hardo (persoonsnaam)
230 Wassenaar  (1200 Wasnare, Wassenaer)
Samenstelling van scherp en zandige rug
231 Ravestein  (1460 Ravesteyn)
Raven en stein (kasteel)
232 Winsum  (950 in Uinchem, Uuinkhem, in Wincheim, VVINSHEM, Winzhem, Winchium,
 or. Wintzhamerhemme) uitspraak: wènzm
Woonplaats en hoek of van Wineca (persoonsnaam)
233 Grouw  (1250 de Growe, Grouwa, to Grouwe, Grou, to Grow)
Mogelijk verbandhoudende met geul of aangeslibt land
234 Vlijmen  (1285 Vlimen)
Mogelijk waternaam in combinatie met spitse vorm
235 Naaldwijk  (1156 Nadelwich, Naltwic, Naeldwijc)
Samenstelling van nederzetting (wijk) en een langwerpige, spits toelopende vorm
236 Breukelen  (1139 Brocklede, Bruklede, Broicleede, Broeckelen)
Een gegraven waterloop (lede) door moerassig land (broek)
237 Hillegom  (1248 Hyllingen, Hillinghem, Hilleghem)
Woonplaats van de leiden van Hillo (persoonsnaam)
238 Oirschot  (950 Orosoth, Oerschot, Orscot)
Mogelijk grindhoudend zand en omheind of hoge hoek land puntig uitspringend in lager terrein
239 Borne  (1206 Burgunde, Borghenden, Borgonde(n), Borgeden, Boerne)
Hoog gelegen plaats
240 Akkrum  (1315 Ackrom, Ackerem, Ackrim)
Betekenis onduidelijk, mogelijk kromming van waterloop of woonplaats van Akker (persoonsnaam)
241 de Bildt  (1307 die Bilt, ter Bilten-Waert, opter Bilt, an der Bilt neffen Vrouwencloester)
Mogelijk, belt, gordel, zoom van hoge zandgronden
242 Bussum  (1306 Bussen, Bussum)
Mogelijk nederzetting in het bos
243 Velsen  (918 Felison, Uelesan, Velison, Velson, Uelsen)
Bij de drassige stroom
244 Uithuizen  (950 in Uthuson, Wthusum, Uthusum, Wuythuyzen, Uythuysen)  uitspraak: 0ethôêzn
Richting zee gelegen (buitenwaards) huis
245 Huissen  (850 Huosnin, Hvosne, de Husen, Huesen)
Herkomst en betekenis onbekend
246 Borculo  (1190 de Burkelo, Burglo, Burchlo, Burclo, de Borclo)
Mogelijk Berkenbos
247 Dieren  (938 in Theothorne, Diederne, Thiedere, Diderin, Diedirn, Thederen, Dideren)
Mogelijk grote uitspringende bocht in het hoogland
248 Vreeswijk  (918 Fresionouvic, Vresewik, Vreeswijck)
Nederzetting van Friezen
249 Gulpen  (1161 Golepe, Golopia, Golpene, Gulpen)
Nederzetting aan de Gulp (geul, rivier)
250 Ierseke  (980 Gersicha, Gersecha, Yerseke)
Mogelijk gerend water of landstuk, kleine waterstroom (sik)
251 Sloterdijk  (1396 Sloterdam, Sloeterdyck)
Dam, dijk van de Slote (waternaam)
252 Kollum  (822 Colleheim, Colheim, to Collum, te Kolme, to Collum)
Woonplaats van Kolle (persoonsnaam)
253 Raalte  (1123 Raalt, de Ralte, Raelt, Raelte)
Herkomst ebn betekenis onbekend
254 Heemstede  (1064 Hemstede, Heemsteden)
Woonplaats
255 Ede  (838 in uilla Heoa, de Edhe, in Ede, in den dorpe Ee)
Moeilijk te verklaren
256 Eibergen  (1188 Ecberghe, Ecberghen, Hegberghe, Eyberghe, Eyberch, Eibergen)
Samenstelling van spits en berg
257 Middelharnis  (1466 de Middelharnisse, Middelherness)
In het midden gelegen uitgestrekte weide, mogelijk doorsneden door een water
258 Soest  (1028 Soys, Zoys, Sose, Soys, Zoes, Zoest)
Geen goede verklaring
259 Waddinxveen  (1233 Waddinxuene, Waddincsvena, Waddinghe vene, Waddinsvene)
Veen van Wadding (persoonsnaam)

 

de november-veiling

is gestart en

eindigt op 1 december a.s.